**Tạo Nhân Vật Của Bạn — Bài Tập Viết 3**  

■ Mạng Lưới Nhân Vật theo Vai Trò và Nguyên Mẫu  
Hãy xây dựng mạng lưới nhân vật của bạn. Bắt đầu bằng cách liệt kê tất cả các nhân vật và mô tả vai trò họ đóng trong câu chuyện (ví dụ: anh hùng, đối thủ chính, đồng minh, đối thủ giả đồng minh, nhân vật phụ phụ trợ cốt truyện). Ghi chú bên cạnh mỗi nhân vật nguyên mẫu (archetype), nếu có, phù hợp với họ.  

■ Vấn Đề Đạo Đức Trung Tâm  
Liệt kê vấn đề đạo đức chủ đạo của câu chuyện.  

■ So Sánh Các Nhân Vật  
Liệt kê và so sánh các yếu tố cấu trúc của tất cả nhân vật, bao gồm:  
1. Điểm yếu  
2. Nhu cầu, cả về mặt tâm lý lẫn đạo đức  
3. Mong muốn  
4. Giá trị  
5. Quyền lực, địa vị và năng lực  
6. Cách mỗi nhân vật đối mặt với vấn đề đạo đức trung tâm  

Bắt đầu việc so sánh từ anh hùng và đối thủ chính.  

■ Biến Thể của Vấn Đề Đạo Đức  
Đảm bảo mỗi nhân vật có cách tiếp cận độc đáo riêng đối với vấn đề đạo đức trọng tâm của anh hùng.  

■ Yêu Cầu Đối Với Anh Hùng  
Tập trung phát triển anh hùng của bạn. Đầu tiên, chắc chắn bạn đã tích hợp đủ bốn yêu cầu căn bản của bất kỳ anh hùng vĩ đại nào:  
1. Làm cho nhân vật chính luôn hấp dẫn và thu hút.  
2. Làm cho khán giả đồng cảm với nhân vật nhưng không quá mức.  
3. Thúc đẩy khán giả thấu cảm với anh hùng thay vì chỉ thương hại.  
4. Gắn cho anh hùng một nhu cầu mang tính đạo đức bên cạnh nhu cầu tâm lý.  

■ Sự Thay Đổi Nhân Vật của Anh Hùng  
Xác định sự biến chuyển trong con người anh hùng. Viết ra sự tự thức tỉnh (self-revelation) đầu tiên, rồi quay lại với nhu cầu ban đầu. Bảo đảm sự tự thức tỉnh ấy thực sự giải quyết được nhu cầu. Nói cách khác, bất cứ lời nói dối hay điểm tựa nào anh hùng dựa vào ở đầu câu chuyện phải được đối mặt và vượt qua ở khoảnh khắc tự thức tỉnh.  

■ Những Niềm Tin Bị Thách Thức và Thay Đổi  
Ghi lại những niềm tin mà anh hùng thay đổi, thách thức trong suốt hành trình câu chuyện.  

■ Mong Muốn của Anh Hùng  
Làm rõ sợi dây khát vọng của anh hùng. Đó có phải là một mục tiêu rõ ràng, duy nhất kéo dài xuyên suốt câu chuyện không? Khán giả biết được anh hùng có đạt được mục tiêu đó hay không vào thời điểm nào?  

■ Các Đối Thủ  
Mô tả chi tiết các đối thủ của bạn. Trước hết, trình bày cách đối thủ chính và mỗi đối thủ phụ tấn công điểm yếu lớn nhất của anh hùng theo những cách khác biệt nhau.  

■ Giá Trị của Đối Thủ  
Liệt kê một vài giá trị đặc trưng cho mỗi đối thủ. Mỗi đối thủ là một dạng “bản sao” nào đó của anh hùng, đúng không? Trao cho họ một mức độ quyền lực, địa vị và năng lực, đồng thời mô tả những điểm tương đồng mà họ chia sẻ với anh hùng.  
Tóm tắt trong một câu vấn đề đạo đức của từng nhân vật và cách họ biện minh cho hành động của mình nhằm đạt mục tiêu.  

■ Biến Thể Nhân Vật Phụ về Điểm Yếu và Vấn Đề Đạo Đức của Anh Hùng  
Những nhân vật phụ nào là các phiên bản biến thể của điểm yếu và vấn đề đạo đức đặc trưng riêng của anh hùng?  

■ Mô Hình Đối Lập Bốn Góc  
Lập sơ đồ đối lập bốn góc cho câu chuyện. Đặt anh hùng và đối thủ chính ở hàng trên cùng, với ít nhất hai đối thủ phụ bên dưới. Gắn nhãn nguyên mẫu cho từng nhân vật nếu phù hợp, nhưng không phải nhân vật nào cũng là nguyên mẫu; đừng gán ép buộc.  
Đưa bốn nhân vật chính đến bốn góc, sao cho mỗi nhân vật càng khác biệt với ba người còn lại càng tốt. Cách tốt nhất để đảm bảo điều này là chú trọng vào sự khác biệt về giá trị của từng nhân vật.  

---

**Ví dụ: A Streetcar Named Desire**  
(Tác giả Tennessee Williams, 1947)  

**Mạng Lưới Nhân Vật theo Vai Trò và Nguyên Mẫu**  
- Anh hùng: Blanche DuBois (nghệ sĩ)  
- Đối thủ chính: Stanley Kowalski (chiến binh-vua)  
- Đối thủ giả đồng minh: Mitch (bạn của Stanley) và Stella Kowalski (mẹ, em gái của Blanche)  
- Đồng minh: Không có  
- Đồng minh giả đối thủ: Không có  
- Nhân vật phụ: Không có  

■ Vấn Đề Đạo Đức Trung Tâm  
Liệu con người có bao giờ được biện minh khi sử dụng dối trá và ảo tưởng để đạt được tình yêu không?  

■ So Sánh Các Nhân Vật  

**BLANCHE**  
- Điểm yếu: Bị tổn thương sâu sắc, sống dựa vào nhan sắc đang phai tàn, thiếu đi cái tôi thực sự, thường trốn tránh thực tế vào ảo tưởng khi cuộc sống quá nghiệt ngã, dùng tình dục làm công cụ kiếm tìm tình yêu, lợi dụng người khác để duy trì ảo tưởng mình vẫn là quý cô miền Nam.  
- Nhu cầu tâm lý: Cần nhận ra giá trị chân thật trong trái tim, thay vì chỉ dựa vào vẻ bề ngoài. Đồng thời phải thôi trông chờ một người đàn ông cứu vớt bản thân.  
- Nhu cầu đạo đức: Phải học cách nói thật khi tìm kiếm tình yêu.  
- Khát vọng: Ban đầu mong có một nơi để tạm nghỉ ngơi, nhưng thực chất sâu xa là muốn Mitch cưới mình để cảm thấy an toàn.  

**STANLEY**  
- Điểm yếu: Tàn nhẫn, đa nghi, nóng nảy, thô bạo.  
- Nhu cầu tâm lý: Cần vượt qua tinh thần ganh đua hẹp hòi khiến anh ta phải đánh bại mọi người để khẳng định vị thế “đàn ông lớn”.  
- Nhu cầu đạo đức: Phải vượt qua sự dã man, tàn bạo mà anh ta áp dụng với người yếu thế hơn mình. Stanley là một đứa trẻ ích kỷ, keo kiệt khi tước đoạt hạnh phúc của người khác.  
- Khát vọng: Muốn Blanche rời khỏi nhà và trả lại cuộc sống như trước kia; tiếp theo là ngăn Mitch cưới Blanche.  

**STELLA**  
- Điểm yếu: Ngây thơ, phụ thuộc hoàn toàn vào Stanley, suy nghĩ giản đơn.  
- Nhu cầu tâm lý: Phải trở thành con người riêng của mình và nhìn nhận Stanley đúng bản chất.  
- Nhu cầu đạo đức: Phải chịu trách nhiệm về việc tiếp tay cho bạo lực của Stanley.  
- Khát vọng: Mong muốn chị gái được hạnh phúc bên Mitch.  

**MITCH**  
- Điểm yếu: Rụt rè, suy yếu, thiếu khả năng tự quyết.  
- Nhu cầu tâm lý: Phải thoát khỏi ảnh hưởng của Stanley và mẹ để sống cuộc đời riêng.  
- Nhu cầu đạo đức: Phải tôn trọng Blanche như một con người, thấu hiểu phẩm giá và những tổn thương mà cô phải trải qua.  
- Khát vọng: Ban đầu mong muốn cưới Blanche; nhưng khi biết quá khứ của cô thì chỉ còn muốn lợi dụng cô về mặt thể xác.  

■ Biến Thể Vấn Đề Đạo Đức  
- Blanche: Tự dối mình và dối người để tìm tình yêu.  
- Stanley: Trung thực tàn bạo đến mức xé nát người khác trong việc vạch trần dối trá. Niềm tin rằng thế giới là đấu trường cạnh tranh khắc nghiệt khiến anh càng làm cho nó thật tàn nhẫn hơn. Cách nhìn mãnh liệt và tự cho mình là đúng ấy phá hủy nhiều hơn cả dối trá của Blanche.  
- Stella: Phạm tội im lặng. Cô cho phép chị mình sống trong những ảo tưởng nhỏ nhoi, nhưng lại không nhận ra những lời dối trá chồng mình nói, nhất là khi anh ta tấn công chị gái cô. Stella không tin Stanley đã cưỡng hiếp Blanche.  
- Mitch: Bị mê hoặc bởi những lời dối trá hời hợt của Blanche nên không nhận ra vẻ đẹp sâu sắc bên trong cô.  

■ Sự Thay Đổi Nhân Vật Blanche:  
- Điểm yếu: Cô đơn, giả dối  
- Thay đổi: Rơi vào điên dại, tuyệt vọng, niềm hy vọng mong manh, sự cường điệu, và cuối cùng là sự vỡ mộng, tinh thần gãy vỡ.  
- Niềm tin thay đổi: Blanche từ bỏ niềm tin rằng phải lừa dối đàn ông bằng lời nói và vẻ ngoài để được yêu thương. Tuy nhiên, sự thành thật và nhận thức ấy lại bị lãng phí nơi người đàn ông sai lầm.  

■ Khát Vọng Blanche:  
Muốn Mitch cưới mình. Khán giả thấy rõ Blanche thất bại khi Mitch cay nghiệt từ chối cô.  

■ Các Đối Thủ Tấn Công Điểm Yếu của Anh Hùng:  
- Stanley: Hung hãn, tàn bạo buộc Blanche phải đối diện với “sự thật” về bản thân.  
- Stella: Không nhận thức rõ vai trò phá hủy chị gái mình. Sự ngây thơ và tình yêu dành cho Stanley khiến cô không bảo vệ được Blanche trước những đòn tấn công của chồng. Stella từ chối tin chuyện Stanley cưỡng hiếp Blanche.  
- Mitch: Gần như là người lương thiện nhưng yếu đuối và hèn nhát. Anh tạo dựng hy vọng trong Blanche rồi rút lui, thậm chí đối xử tệ với cô, dập tắt hi vọng cuối cùng của Blanche và khiến cô tổn thương sâu sắc.  

■ Giá Trị Các Nhân Vật  
- Blanche: Vẻ đẹp, diện mạo, cách cư xử, sự tinh tế, lòng nhân hậu, Stella.  
- Stanley: Sức mạnh, quyền lực, phụ nữ, tình dục, tiền bạc, Stella, bạn bè nam.  
- Stella: Stanley, hôn nhân, Blanche, tình dục, con cái.  
- Mitch: Mẹ, bạn bè, cách cư xử, Blanche.  

■ Giống Nhau giữa Anh Hùng và Đối Thủ  
- Stanley: Blanche và Stanley khác nhau rất nhiều, nhưng họ cùng chia sẻ khả năng hiểu biết sâu sắc về thế giới mà Stella không nhận thấy. Cả hai đều thông minh trong cách tính toán, mưu kế và nhận ra khả năng đó ở nhau.  
- Stella: Cùng chung quá khứ, sống trong thế giới quý tộc miền Nam thanh lịch, đầy phong cách. Đồng thời, Stella cũng chia sẻ với Blanche về nhu cầu được yêu thương và lòng tốt.  
- Mitch: Hấp dẫn bởi sự thanh lịch, cách tán tỉnh và vẻ đẹp còn sót lại của Blanche.  

■ Quyền Lực, Địa Vị và Năng Lực  
- Blanche: Mất hết địa vị, bám víu vào khả năng quyến rũ bằng vẻ ngoài và duy trì ảo tưởng của mình.  
- Stanley: “Đầu đàn” trong nhóm bạn nam, rất có khả năng để đạt được điều mình muốn, đặc biệt từ Stella.  
- Stella: Không có quyền lực hay địa vị riêng, mọi thứ đều do Stanley mang lại, nhưng lại rất giỏi làm cho anh ta hài lòng.  
- Mitch: Địa vị và quyền lực thấp trong nhóm bạn và thế giới rộng lớn hơn, bẩm sinh là người theo.  

■ Vấn Đề Đạo Đức và Sự Biện Minh  
- Blanche: Tin rằng những lời nói dối không làm tổn thương ai và đó là cơ hội duy nhất để cô tìm hạnh phúc.  
- Stanley: Cho rằng Blanche là một kẻ lừa đảo, một gái điếm nói dối. Coi hành động tiết lộ quá khứ Blanche với Mitch là nhằm bảo vệ bạn mình.  
- Stella: Không đủ khôn ngoan để nhận ra mình đang góp phần phá hủy chị gái.  
- Mitch: Cho rằng phụ nữ từng hành nghề mại dâm có thể bị đối xử tương tự.  

■ Biến Thể Nhân Vật Phụ về Điểm Yếu và Vấn Đề Đạo Đức của Anh Hùng  
Eunice và Steve, sống trên tầng trên, kết hôn và cãi nhau về sự không chung thủy của Steve. Khi Eunice bỏ đi, Steve đuổi theo và kéo cô quay về.  

■ Mô Hình Đối Lập Bốn Góc  
[Đề mục này giữ nguyên để nhà viết kịch có thể áp dụng.]

---

THEME VÀ SỰ PHÂN TÁN CHỦ ĐỀ TRONG CÂU CHUYỆN  

Theo truyền thuyết Hollywood, Samuel Goldwyn từng nói: “Nếu bạn muốn gửi thông điệp, hãy gửi qua Western Union.” Ông đã đúng khi cảnh báo không nên truyền tải thông điệp một cách lộ liễu, giáo điều. Tuy nhiên, những câu chuyện có chủ đề sâu sắc, được thể hiện đúng cách không chỉ được đánh giá cao mà còn phổ biến rộng rãi hơn.  

Một câu chuyện vĩ đại không đơn thuần là chuỗi sự kiện hay cú sốc nhằm giải trí. Đó là chuỗi hành động có ý nghĩa đạo đức và hậu quả, nhằm truyền đạt một thông điệp lớn hơn.  

Chủ đề (theme) có thể là yếu tố bị hiểu sai nhiều nhất trong các khía cạnh chính của kể chuyện. Hầu hết hiểu chủ đề như nội dung, theo các dạng như đạo đức, tâm lý, xã hội, lấy ví dụ như: cái chết, thiện ác, cứu rỗi, giai cấp, tham nhũng, trách nhiệm, tình yêu.  

Tôi không xem chủ đề đơn thuần như nội dung. Chủ đề là quan điểm của tác giả về cách hành xử trong thế giới này. Đó là tầm nhìn đạo đức của bạn. Mỗi khi bạn trình bày một nhân vật dùng phương tiện để đạt tới mục đích, bạn đang đặt ra một nghịch cảnh đạo đức, khảo sát câu chuyện đúng đắn về hành động, và trình bày một luận điểm đạo đức về cách sống tốt nhất. Tầm nhìn đạo đức đó hoàn toàn là của bạn, và việc thể hiện nó cho khán giả chính là một trong những mục đích chính của câu chuyện.  

Hãy trở lại phép ẩn dụ về cơ thể cho câu chuyện. Một câu chuyện tốt là một “hệ thống sống” trong đó các bộ phận vận hành cùng nhau tạo thành một thể thống nhất. Các bộ phận này bản thân là những hệ thống, mỗi phần – như nhân vật, cốt truyện, chủ đề – vừa gắn kết như một thể riêng biệt vừa liên kết đa chiều với các hệ thống khác của tổng thể câu chuyện. Chúng ta từng so sánh nhân vật như trái tim và hệ tuần hoàn của câu chuyện; cấu trúc như bộ xương; tiếp tục phép ẩn dụ, chủ đề có thể được coi là bộ não của cơ thể câu chuyện, vì nó biểu đạt thiết kế cao hơn. Là bộ não, nó dẫn dắt quá trình sáng tác mà không lấn át khiến câu chuyện – một tác phẩm nghệ thuật – biến thành luận án triết học.  

Cách nhà văn đan xen tầm nhìn đạo đức vào câu chuyện rất đa dạng, phụ thuộc tác giả và hình thức câu chuyện. Một đầu là các thể loại nặng yếu tố chủ đề như kịch, ngụ ngôn, châm biếm, “văn học nghiêm túc”, chuyện tôn giáo, tập trung sâu vào tạo dựng tầm nhìn đạo đức phức tạp, với đối thoại làm nổi bật sự phức tạp và mâu thuẫn trong tình huống đạo đức của nhân vật.  

Đầu kia là các thể loại phổ biến như phiêu lưu, thần thoại, kỳ ảo, hành động. Chủ đề thường rất nhẹ, gần như tập trung hoàn toàn vào tạo bất ngờ, hồi hộp, tưởng tượng, cùng trạng thái tâm lý – cảm xúc của nhân vật thay vì khó khăn đạo đức.  

Dù ở thể loại nào, các nhà văn trung bình thường bộc lộ tầm nhìn đạo đức hầu như chỉ qua đối thoại, khiến “bài học đạo đức” lấn át câu chuyện. Những câu chuyện thế này – như Guess Who’s Coming to Dinner? hay Gandhi – bị chê trách là quá rõ ràng, có tính giảng đạo. Tệ nhất, các câu chuyện đạo đức quá nổi bật khiến khán giả cảm thấy áp lực, như bị giảng đạo nặng nề, kể chuyện vụng về, thiếu kỹ thuật.  

Bạn không bao giờ muốn tạo nên nhân vật như điều hòa phát ngôn cho quan điểm của mình. Người viết giỏi bộc lộ tầm nhìn đạo đức một cách chậm rãi, tinh tế, chủ yếu qua cấu trúc câu chuyện và cách anh hùng xử lý từng tình huống cụ thể. Tầm nhìn đạo đức được truyền tải qua việc anh hùng theo đuổi mục tiêu khi đối đầu với một hoặc nhiều đối thủ, qua những gì anh ta học được hoặc không học được trong quá trình đấu tranh.  

Nói cách khác, bạn – tác giả – đang dẫn dắt một luận điểm đạo đức qua hành động của nhân vật trong cốt truyện. Luận điểm hành động này hoạt động thế nào trong kể chuyện?  

Bước đầu tiên là cô đọng chủ đề thành một câu duy nhất. Câu chủ đề phản ánh quan điểm của bạn về hành động đúng sai, và những tác động mà hành động đó đem lại cho cuộc đời con người. Câu chủ đề không phải là biểu đạt tinh tế, chiều sâu của tầm nhìn đạo đức, và viết gọn trong một câu có thể khiến nó có vẻ áp đặt. Nhưng nó vẫn rất hữu ích vì khiến bạn tập trung tất cả yếu tố đạo đức vào ý tưởng duy nhất.  

Luận điểm hành động phức tạp mà bạn sẽ dần dệt xuyên suốt câu chuyện khởi đầu với hạt giống – thiết kế chủ đạo. Cũng như thiết kế chủ đạo là chìa khóa cho câu giả thuyết (premise line), nó là chìa khóa cho câu chủ đề (theme line).  

Thiết kế chủ đạo tạo sự hữu cơ cho mọi hành động trong câu chuyện. Bí quyết để dùng thiết kế chủ đạo xác định câu chủ đề là tập trung vào hành động trong câu chuyện xét riêng tác động đạo đức. Nói cách khác, những hành động của nhân vật làm tổn thương ai và (nếu có) đưa ra cách sửa chữa nào?  

Các kỹ thuật dùng thiết kế chủ đạo để làm sâu sắc giả thuyết cũng mở rộng chủ đề. Dưới đây chỉ là một vài ví dụ.  

- **Du Hành (Traveling)**  
Ẩn dụ chuyến đi hay hành trình rất thích hợp làm nền tảng cho câu chủ đề vì có thể lồng ghép toàn bộ chuỗi quá trình đạo đức. Ví dụ, hành trình của Huck trên sông Mississippi là hành trình sâu hơn vào cảnh nô lệ; chuyến đi của Marlow vào rừng rậm là bước vào bóng tối đạo đức mịt mù; hành trình từ đảo Manhattan đến Skull Island trong King Kong biểu tượng cho quá trình bước từ nền văn minh đạo đức đến sự vô đạo tối thượng của thiên nhiên. Tiến trình trở về Manhattan mới cho thấy chủ đề thực sự: cả hai đảo đều bị thống trị bởi sự cạnh tranh tàn nhẫn nhất, với đảo người còn khốc liệt hơn.  

- **Biểu Tượng Vĩ Đại Đơn Lẻ (Single Grand Symbol)**  
Một biểu tượng lớn có thể gợi ý chủ đề hoặc yếu tố đạo đức trung tâm. Ví dụ kinh điển là chữ “A” trong The Scarlet Letter, biểu thị hành động ngoại tình phi đạo đức của Hester Prynne, đồng thời tượng trưng cho sự vô đạo sâu xa của cộng đồng che giấu tội lỗi và tấn công tình yêu đích thực thông qua luật lệ xã hội.  
Trong For Whom the Bell Tolls, tiếng chuông báo tử đánh dấu sự chết, tuy nhiên câu thơ “No man is an island…” (Không ai là hòn đảo riêng biệt…) trình bày chủ đề rằng trong cái chết, sự hy sinh vì người mình yêu mới là ý nghĩa cuộc sống.  

- **Kết Nối Hai Biểu Tượng Trong Một Câu**  
Kết hợp hai biểu tượng tương tự chuyến đi giúp tạo ra chuỗi đạo đức gồm hai cực. Thường biểu thị sự suy đồi đạo đức, nhưng cũng có thể là sự phát triển. Heart of Darkness sử dụng kỹ thuật hai biểu tượng cộng thêm phép ẩn dụ hành trình để diễn đạt chủ đề điều tra bản chất tội lỗi con người.  

- Các thiết kế chủ đạo khác (đơn vị thời gian, nhà kể chuyện, cách kể đặc biệt) cũng góp phần rõ ràng câu chủ đề.  

Ta có thể nhìn lại các thiết kế chủ đạo ở chương 2 để tham khảo câu chủ đề tiềm năng:  

- Moses (Xuất Hành)  
  ■ Thiết kế chủ đạo: Người đàn ông không biết mình là ai vật lộn để dẫn đoàn dân ra tự do, nhận luật đạo đức mới định hình bản thân và dân tộc.  
  ■ Câu chủ đề: Người nam nhận trách nhiệm với dân mình sẽ được ban thưởng bằng tầm nhìn sống theo lời Chúa.  

- Ulysses  
  ■ Thiết kế: Hành trình hiện đại qua thành phố, trong một ngày, một người tìm cha, người khác tìm con.  
  ■ Chủ đề: Anh hùng thật sự là người chịu đựng những thử thách thường nhật và biết thương cảm người cần.  

- Four Weddings and a Funeral  
  ■ Thiết kế: Nhóm bạn trải qua bốn đám cưới và một đám tang trong hành trình tìm bạn đời đúng.  
  ■ Chủ đề: Khi tìm được tình yêu đích thực, bạn phải trao trọn trái tim.  

- Harry Potter  
  ■ Thiết kế: Hoàng tử pháp sư học làm người và làm vua qua bảy năm học trường pháp thuật.  
  ■ Chủ đề: Khi có tài năng và quyền năng lớn, bạn phải trở thành nhà lãnh đạo, biết hy sinh cho người khác.  

- The Sting  
  ■ Thiết kế: Kể câu chuyện một vụ lừa đảo theo hình thức lừa đảo, lừa cả đối thủ và khán giả.  
  ■ Chủ đề: Một chút dối trá và gian lận chấp nhận được nếu hạ gục được kẻ xấu.  

- Long Day’s Journey into Night  
  ■ Thiết kế: Gia đình chuyển từ ban ngày sang đêm, đối mặt với tội lỗi và bóng ma quá khứ.  
  ■ Chủ đề: Bạn phải đối mặt sự thật về mình và tha thứ.  

- Meet Me in St. Louis  
  ■ Thiết kế: Sự trưởng thành của gia đình qua bốn mùa trong một năm.  
  ■ Chủ đề: Hy sinh vì gia đình quan trọng hơn vinh quang cá nhân.  

- Copenhagen  
  ■ Thiết kế: Dùng nguyên lý bất định Heisenberg để khám phá đạo đức mơ hồ của người phát hiện nó.  
  ■ Chủ đề: Hiểu lý do hành động và sự đúng sai luôn là điều không chắc chắn.  

- A Christmas Carol  
  ■ Thiết kế: Truyền tải sự tái sinh của một người qua ba mốc thời gian trong lễ Giáng Sinh.  
  ■ Chủ đề: Người sống hạnh phúc hơn khi biết cho đi.  

- It’s a Wonderful Life  
  ■ Thiết kế: Thể hiện sức mạnh cá nhân bằng cách cho thấy một thị trấn, một quốc gia sẽ ra sao nếu một người không từng sống.  
  ■ Chủ đề: Giàu có không phải là tiền bạc mà là bạn bè và gia đình bạn phục vụ.  

- Citizen Kane  
  ■ Thiết kế: Dùng nhiều người kể để chứng minh cuộc đời một người không bao giờ được biết toàn bộ.  
  ■ Chủ đề: Người đặt nỗ lực để bắt mọi người yêu mình cuối cùng vẫn cô đơn.  

---

PHÂN RÃ CHỦ ĐỀ THÀNH CÁC ĐỐI LẬP DRAMATIC  

Câu chủ đề là luận điểm đạo đức được cô đọng thành một câu. Bây giờ bạn phải thể hiện nó một cách kịch tính. Điều này đòi hỏi phân tách nó thành các cặp đối lập chủ đề, rồi gán các đối lập đó cho anh hùng và đối thủ khi họ giao tranh.  

Có ba phương pháp chính để tách câu chủ đề thành các đối lập kịch tính: cho anh hùng một quyết định đạo đức, làm mỗi nhân vật thành một biến thể của chủ đề, và đặt các giá trị của nhân vật mâu thuẫn nhau.  

**Quyết Định Đạo Đức của Anh Hùng**  
Trong sự phát triển đạo đức của anh hùng, điểm bắt đầu là nhu cầu đạo đức ban đầu và kết thúc bằng tự thức tỉnh đạo đức cùng quyết định đạo đức cuối cùng. Dòng này là khung đạo đức của câu chuyện, theo dõi bài học sâu sắc mà bạn muốn truyền tải.  

Chiến lược cổ điển để thể hiện đường đạo đức anh hùng là cho anh ta một khuyết điểm đạo đức đầu câu chuyện, sau đó chứng minh sự tuyệt vọng đánh bại đối thủ làm anh ta tồi tệ hơn. Nói ngắn gọn: anh ta phải trở nên xấu hơn trước khi tốt hơn. Dần dà anh nhận thức được rằng vấn đề đạo đức trung tâm của mình là phải chọn giữa hai cách hành xử.  

Dù hành động nhân vật có phức tạp đến đâu, quyết định đạo đức cuối cùng rút gọn mọi thứ về hai lựa chọn, và là quyết định cuối cùng không thể đảo ngược. Hai lựa chọn này là hai hành động đạo đức quan trọng nhất anh hùng có thể làm, tạo nên đối lập chủ đề chính cho toàn bộ câu chuyện.  

Quyết định trọng đại này thường xảy ra ngay sau khi anh hùng có tự thức tỉnh đạo đức, báo hiệu hướng đi của lựa chọn. Hiếm khi ngược lại, lựa chọn đến trước và tự thức tỉnh là nhận ra mình đã chọn đúng hay sai.  

**Điểm Mấu Chốt:** Vì điểm kết của đường đạo đức anh hùng là lựa chọn cuối cùng, bạn nên bắt đầu tìm hiểu các đối lập đạo đức từ lựa chọn đó.  

■ Casablanca: Khi người yêu cũ Ilsa trở lại, Rick có hai vé thoát sang Mỹ cùng cô. Rick chọn chiến đấu chống phát xít hơn chạy trốn tình yêu.  

■ The Maltese Falcon: Thám tử Sam Spade phát hiện Brigid O’Shaughnessy giết đối tác mình. Khi cảnh sát đến, anh chọn công lý hơn người con gái mình yêu.